نرخ بهره خنثی یا Neutral Level چیست؟

یکشنبه 27 شهریور 1401 - 11:31

بعد از افزایش سریع نرخ بهره در سرتاسر جهان، سؤالی که ذهن همه را به خود مشغول کرده این است که این افزایش نرخ بهره کی تمام خواهد شد؟ بانک‌های مرکزی وقتی از پایان مراحل افزایش نرخ بهره حرف می‌زنند به سطوح خنثی یا neutral level اشاره می‌کنند. اما سطح خنثی نرخ بهره دقیقاً چه معنی دارد و کدام سطح نرخ بهره را می‌توان خنثی دانست؟ اصلاً چرا درک سطح نرخ بهره خنثی مهم است؟


محرک اصلی بازارهای مالی


وقتی‌که نرخ‌های بهره به سطوح خنثی برسند، وضعیت کلی بازارهای مالی تغییر خواهند کرد. محرک اصلی بازارهای مالی به خصوص بازار فارکس انتظارات نرخ بهره‌ای و تورمی است. به همین دلیل پیش‌بینی‌ها از آینده نرخ‌های بهره و تورم برای همه سرمایه‌گذاران اهمیت زیادی دارند.


نرخ بهره خنثی چیست؟


نرخ بهره خنثی همان سطحی است که از دید بانک مرکزی نرخ بهره به توازن و تعادل رسیده است. یعنی نه خیلی پایین است که منجر به تشدید فشارهای تورمی شود و نه خیلی بالاست که منجر به رکود عمیق شود.


اما سطح دقیق نرخ بهره خنثی کجاست؟ همان‌طور که از تعریف نرخ بهره خنثی مشخص است، خیلی بالا یا خیلی پایین بودن نرخ بهره یک صفت نسبی است و سطح دقیقی ندارد. شاید نرخ بهره خنثی برای اقتصادی ۲ درصد باشد و برای دیگری ۱۵ درصد. باید به سایر داده‌های اقتصادی هم توجه کرد تا متوجه شد که نرخ بهره خنثی کجاست. و یا این‌که از راهنمایی‌های بانک‌های مرکزی استفاده کرد.


معمولاً در تعریف نرخ بهره خنثی از چندین متغیر دیگر هم استفاده می‌کنند. به طور مثال آیا اقتصاد در وضعیت اشتغال کامل قرار دارد؟ یا رشد اقتصادی به سطح بالقوه خود رسیده؟ آیا قیمت‌ها ثبات دارند؟ اقتصادی که در وضعیت اشتغال کامل، رشد اقتصادی خوب و وضعیت پایدار قیمت‌ها باشد، نیازی به سیاست‌های پولی جهت تقویت شاخص‌های اقتصادی و یا کنترل شاخص‌های اقتصادی ندارد. این همان سطح خنثی است.


نرخ بهره خنثی مرز میان سیاست‌های انقباضی و انبساطی است


اگر نرخ بهره کمتر از سطح خنثی باشد، به این معنی است که سیاست‌های پولی انبساطی هستند. اگر نرخ بهره بالاتر از سطح خنثی باشد، سیاست‌های پولی انقباضی خواهند بود.


فرض کنید که نرخ بهره خنثی محدوده ۲٫۲۵ درصدی است. اگر نرخ بهره فعلی کمتر از این مقدار باشد، یعنی وضعیت کلی سیاست‌های پولی انبساطی است. بانک مرکزی با افزایش تدریجی نرخ بهره به محدوده ۲٫۲۵ درصد، ابتدا از سیاست‌های پولی انبساطی خارج خواهد شد. با رسیدن نرخ بهره به ۲٫۲۵ درصد، سیاست‌های پولی نه انبساطی خواهند بود و نه انقباضی. حال اگر نرخ بهره به بالای ۲٫۲۵ درصد برسد، یعنی سیاست‌های پولی انقباضی هستند. یعنی نرخ بهره بالاتر باعث کاهش نرخ تورم و رشد اقتصادی و بالا رفتن نرخ بیکاری خواهد شد.


چرا نرخ بهره خنثی مهم است؟


مشکل اصلی که معامله گران فارکس و سایر بازارهای مالی با آن درگیر هستند، این است که نرخ بهره تا کجا افزایش یا کاهش خواهد یافت؟


به طور مثال نرخ بهره ناحیه یورو در زمان نوشتن این گزارش ۰٫۵۰ درصد است. اگر بانک مرکزی اروپا بر این باور باشد که نرخ بهره در سطح ۲ درصدی خنثی می‌شود، یعنی بانک مرکزی در آینده نزدیک نرخ بهره را ۱٫۵۰ واحد درصد بالا خواهد برد. شاید بانک مرکزی در چند مرحله نرخ بهره را افزایش دهد و به ۲ درصد برساند. اما اگر بانک مرکزی تصور کند که نرخ بهره در ۳ درصد خنثی خواهد شد، آنگاه نرخ بهره ناحیه یورو بایستی ۲٫۵ واحد درصد افزایش یابد.


پس درک این موضوع که نرخ بهره در کجا به سطح خنثی می‌رسد خیلی مهم است. چون‌که مسیر تغییرات نرخ بهره را مشخص می‌کند. بهتر است که در برآورد نرخ بهره خنثی به دیدگاه بانک‌های مرکزی توجه کرد. در اکثر مواقع بانک‌های مرکزی به صراحت سطح خنثی نرخ بهره را مشخص نمی‌کنند. مثلاً اعلام می‌کنند که هنوز از سطح خنثی فاصله زیادی داریم، یا به سطح خنثی نرخ بهره نزدیک شده‌ایم.


چرا بانک‌های مرکزی از تعیین سطح خنثی نرخ بهره طفره می‌روند؟


اگر بانک مرکزی اعلام کند که سطح نرخ بهره خنثی کجاست، دیگر پیش‌بینی نرخ بهره قطعی خواهد شد و چه‌بسا دیگر تأثیری بر بازارهای مالی و اقتصاد نداشته باشد! علاوه بر این تعیین دقیق سطح نرخ بهره خنثی باعث می‌شود تا بانک مرکزی در آینده نتواند تغییری در سطح نرخ بهره خنثی ایجاد کند.

شارژ حساب فیبوگروپ با ارزان ترین نرخ بازار

از نرخ های بسیار بسیار رقابتی و ارزان ما برای شارژ حساب فارکس خود در بروکر فیبوگروپ بهره مند شوید